Нэрийн данс

Дэлгэрэнгүй мэдээлэл авах:

Сургалт, сурталчилгээ хариуцсан мэргэжилтэн Н.Хулан

Утас: 7577-6699/5/

И-мэйл хаяг: hulan.n@ndaatgal.mn

Өрөөний дугаар: 103

Тэтгэврийн даатгалын шимтгэлийн нарийн дансны тухай хуулиар тэтгэврийн даатгалд даатгуулсан иргэнд тэтгэврийн даатгалын шимтгэлийн нэрийн данс нээх, уг дансны эхний үлдэгдэл, даатгуулагчийн шимтгэл, хүүг тооцох, нэрийн данснаас тэтгэвэр тогтоон олгохтой холбоотой харилцааг зохицуулсан.

Нэрийн данс нээх нөхцөл:

Нэрийн дансыг нийгмийн даатгалын тухай хууль тогтоомжид заасан нөхцөл журмын дагуу тэтгэврийн даатгалд хамрагдсан дараах иргэдэд нээнэ. Үүнд:

1. 1960 оны 01 дүгээр сарын 01-ний өдөр ба түүнээс хойш төрсөн Монгол улсын иргэн;
2. Тус улсад байнга оршин суугаа гадаадын иргэн болон харьяалалгүй хүн.

Нэрийн дансны орлогын эх үүсвэр:

Даатгуулагчийн нэрийн дансны орлого нь дараах эх үүсвэрээс бүрдэнэ:

• Нэрийн дансны эхний үлдэгдэл;
• Даатгуулагчийн төлсөн шимтгэл;
• Ажил олгогчийн төлсөн шимтгэл;
• Төрөөс төлсөн шимтгэл;
• Хөдөлмөр эрхлэлтийг дэмжих сангаас төлсөн шимтгэл
• Нэрийн дансны орлогод тооцсон хүү
• Нэрийн дансны мөнгөжүүлсэн орлогын хөрөнгө оруулалтын өгөөж.

Даатгуулагчийн нэрийн дансны тухайн жилийн эцсийн үлдэгдлийг дараах томьёогоор бодно:

НД_C2=НД_C1-М+ БШО+Х_о

• НД_C2-нэрийн дансны тухайн жилийн эцсийн үлдэгдэл;
• НД_C1-нэрийн дансны тухайн жилийн эхний үлдэгдэл;
• БШО-тухайн жилийн бүртгэсэн шимтгэлийн орлого;
• Х_о-нэрийн дансны эхний үлдэгдлээс мөнгөжүүлсэн орлогыг хассан дүн, тухайн жилийн бүртгэсэн орлогод тооцсон хүүгийн орлого;
• М-мөнгөжүүлсэн орлого.

Нэрийн дансны гарааны үлдэгдлийг 2000 оноос өмнө хөдөлмөр эрхэлж, тэтгэврийн даатгалын шимтгэл төлсөн даатгуулагчид тооцох бөгөөд гарааны үлдэгдэл нь даатгуулагчийн нэрийн данс нээлгэсэн жилийн эхний үлдэгдэл байна.

Нэрийн дансны орлогыг бүртгэх тусгай нөхцөл

Албан журмаар даатгуулагчийн жирэмсний болон амаржсаны тэтгэмж авсан, гурав хүртэлх насны хүүхдээ асрах чөлөөтэй байх хугацааны тэтгэврийн даатгалын шимтгэлийг түүний сүүлийн 12 сарын цалин хөлс, түүнтэй адилтгах орлогын дунджаас даатгуулагч, ажил олгогчийн төлөх шимтгэлийн хувь хэмжээгээр тооцож нэрийн дансанд нь бүртгэж, хүү тооцно.

Нийгмийн даатгалын сангаас олгох тэтгэврийн тухай хуулийн дагуу өндөр насны тэтгэвэр тогтоолгох даатгуулагчийн 1995 оноос өмнө цэргийн алба хаасан хугацаанд ногдох тэтгэврийн даатгалын шимтгэлийг даатгуулагчийн болон ажил олгогчийн төлөх тэтгэврийн даатгалын шимтгэлийн хувь хэмжээгээр дараах орлогоос тооцож нэрийн дансанд нь бүртгэнэ:

Цэргийн алба хаасан хугацаанд авсан цалин хөлс, түүнтэй адилтгах орлогод Нийгмийн даатгалын Ерөнхий хуулийн 22.2-т заасны дагуу тогтоосон итгэлцүүр хэрэглэсэн орлогоос;

Холбогдох хууль тогтоомжийн дагуу цэргийн алба хаасан хугацааг өсгөн тооцох хугацааны тэтгэврийн даатгалын шимтгэлийг тухайн үед мөрдөж байгаа сарын хөдөлмөрийн хөлсний доод хэмжээнээс.

Нийгмийн даатгалын Ерөнхий хуулийн 23.1.4-т заасан хугацааны тэтгэврийн даатгалын шимтгэлийг даатгуулагчийн өндөр насны тэтгэвэр тогтоолгох тухайн үед мөрдөж байгаа сарын хөдөлмөрийн хөлсний доод хэмжээнээс даатгуулагчийн болон ажил олгогчийн төлөх хувь хэмжээгээр тооцож нэрийн дансанд нь бүртгэнэ.

Хөдөлмөрийн чадвар бүрэн алдсан даатгуулагчийн хөдөлмөрийн чадвар алдсаны тэтгэвэр авч байсан хугацааны тэтгэврийн даатгалын шимтгэлийг өндөр насны тэтгэвэр тогтоолгох тухайн үед мөрдөж байгаа сарын хөдөлмөрийн хөлсний доод хэмжээнээс даатгуулагчийн болон ажил олгогчийн төлөх хувь хэмжээгээр тооцож нэрийн дансанд нь бүртгэнэ.

эрийн дансны аргаар тэтгэвэр тооцох аргачлал:

                                  Т-сарын тэтгэврийн хэмжээ;

      Т=X/К :12      Х-нэрийн дансны нийт орлого;

                                К-тэтгэвэр авах дундаж хугацааны илэрхийлэл.

Санамж: Дундаж хугацааны илэрхийллийг Үндэсний статистикийн газраас гаргасан тооцоо, саналыг үндэслэн Нийгмийн даатгалын үндэсний зөвлөл тогтооно.

Жишээ нь 1: Даатгуулагч 1960 оны 01 дүгээр сарын 01-ний өдөр төрсөн эрэгтэй,  нэрийн дансанд бүртгэгдсэн нийт орлого нь 150 000 000 төгрөг, тэтгэвэр авах дундаж хугацааны илэрхийлэл 15 жил, түүнд нэрийн дансны аргаар тэтгэвэр тооцоход сарын тэтгэвэр нь:

150 000 000

       Т=                : 12 сар = 833 333 төгрөг болно. 15  жил

Жишээ нь 2: Даатгуулагч 1965 оны 01 дүгээр сарын 01-ний өдөр төрсөн эмэгтэй,  нэрийн дансанд бүртгэгдсэн нийт орлого нь 150 000 000 төгрөг, тэтгэвэр авах дундаж хугацааны илэрхийлэл 22 жил, түүнд нэрийн дансны аргаар тэтгэвэр тооцоход сарын тэтгэвэр нь:

150 000 000

Т =                : 12 сар = 568 182 төгрөг болно. 22 жил